Podstawowe aspekty prawne sporządzania leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego
16 October 2015
CYKL: PRAWO W MEDYCYNIE
Podstawowe aspekty prawne sporządzania leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego
Nie ulega wątpliwości, że ustawodawca polski dostrzega potrzebę aptecznego przygotowywania leków do żywienia pozajelitowego oraz leków do żywienia dojelitowego jako istotną.
Zgodnie z Prawem farmaceutycznym, apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego,
w której osoby uprawnione świadczą przede wszystkim usługi farmaceutyczne. Generalnie, regulacja dotycząca usług farmaceutycznych została ukształtowana w taki sposób, że obok ogólnego katalogu usług świadczonych w aptece, wprowadzono katalog dodatkowy, dotyczący usług farmaceutycznych, które są świadczone w aptekach szpitalnych. Sporządzanie leków do żywienia pozajelitowego i leków do żywienia dojelitowego jest właśnie usługą farmaceutyczną świadczoną przez apteki szpitalne.
W powyższym kontekście warto zwrócić uwagę na problem działów farmacji szpitalnej. Ustawodawca rozstrzygnął bowiem, że w szpitalach i innych przedsiębiorstwach podmiotów leczniczych, w których nie utworzono apteki szpitalnej, tworzy się dział farmacji szpitalnej, który pełni funkcję apteki szpitalnej. Rzecz jest interesująca o tyle, że katalog zadań takiego działu nie został sformułowany poprzez powtórzenie zadań apteki szpitalnej. Prawo farmaceutyczne odsyła w tym przypadku do konkretnych przepisów ustawy. W ramach tego odesłania nie wskazuje się jednak na sporządzanie leków do żywienia pozajelitowego oraz leków do żywienia dojelitowego.
Pozostawiając na marginesie powyższą kwestię, jak również kwestię aptek zakładowych, warto zauważyć, że aptece szpitalnej zajmującej się sporządzaniem leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego, stawia się wymagania szczególne.
Prawo farmaceutyczne wskazuje wprost, że powierzchnia podstawowa apteki szpitalnej (min. 80m2) powinna być odpowiednio zwiększona, w zależności od rodzaju udzielanych świadczeń, między innymi wówczas, gdy taka apteka zajmuje się przygotowywaniem leków do żywienia pozajelitowego lub dojelitowego.
Apteka Nutrico, Sosnowiec - sporządzanie worków żywieniowych
Idąc dalej, w świetle rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymogów, jakim powinien odpowiadać lokal apteki - jeżeli w aptece szpitalnej są sporządzane leki do żywienia pozajelitowego i dojelitowego, to stawiane jej wymagania rozszerza
się o obowiązek wyposażenia apteki w aparaturę służącą do sporządzania tego rodzaju leków.
Z kolei, w świetle rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu pomieszczeń wchodzących w skład powierzchni podstawowej i pomocniczej apteki: jeżeli w aptece szpitalnej wykonywane są leki do żywienia pozajelitowego i dojelitowego, leki cytostatyczne, koncentraty do hemodializy i dializy dootrzewnowej lub płyny infuzyjne, to w skład powierzchni podstawowej wchodzą: pracownia do przygotowywania płynów infuzyjnych
z laboratorium kontroli jakości; destylatornia; pomieszczenie do przygotowywania leków cytostatycznych; pomieszczenie do przygotowywania koncentratów do dializy. W skład powierzchni podstawowej lokalu apteki szpitalnej wchodzić powinno także między innymi pomieszczenie do jałowego przygotowywania leków.
Co istotne, przypisując wykonywanie leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego do aptek, ustawodawca niejako przesądza o minimalnych kompetencjach niezbędnych do podejmowania powyższych czynności. To zaś dlatego, że w świetle Prawa farmaceutycznego, przy wykonywaniu w aptece czynności fachowych mogą być zatrudnieni wyłącznie farmaceuci i technicy farmaceutyczni w granicach ich uprawnień zawodowych.
Żywienie dożylne - system CNS minimalizuje ryzyko błędu lekarskiego
Reasumując, Prawo farmaceutyczne podchodzi ze szczególną uwagą do kwestii przygotowywania leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego. Po pierwsze, ustawa zalicza przygotowywanie tych leków do usług farmaceutycznych, wyznaczając tym samym minimalne kwalifikacje fachowe osób podejmujących powyższe czynności. Po drugie, te usługi przypisuje aptekom szpitalnym. Aptekom szpitalnym z założenia stawia się zaś dalej idące wymagania względem aptek ogólnodostępnych. Po trzecie, tym spośród aptek szpitalnych, które przygotowują leki do żywienia pozajelitowego i dojelitowego ustawa stawia dalsze wymogi ponadstandardowe. W konsekwencji, może się okazać w praktyce, że warunki sporządzania leków do żywienia pozajelitowego i dojelitowego nie zawsze są spełnione. Z kolei żaden przepis Prawa farmaceutycznego nie pozwala na obniżanie wymogów stawianych warunkom sporządzania tych leków, jedynie ze względu na brak dostępności własnej i odpowiednio przygotowanej apteki szpitalnej. W toku udzielania świadczeń nie jest tym samym wykluczona konieczność pozyskiwania powyższych leków
z zewnątrz, od jednostki zdolnej do ich wytworzenia w sposób zgodny z wymogami Prawa farmaceutycznego.
adw. Marcin Czarnecki | LC LEGAL
Sprawdź czy Twój pacjent może być niedożywiony