Publikacje

<p></p><p>Od wielu lat biegli z zakresu toksykologii sądowej obserwują, że osoby podejrzane często próbują poddawać w wątpliwość wyniki badań na zawartość alkoholu uzyskane za pomocą analizatorów powietrza wydychanego<i>.</i> Problem dotyczy zwykle spraw, w których w niewłaściwy sposób dokonano badania stanu trzeźwości np. przeprowadzono tylko jeden pomiar, nie zachowano odpowiednich odstępów czasu pomiędzy pomiarami lub wyniki nie mają wartości dowodowej. Niektóre przypadki z praktyki opiniodawczej świadczą, że możliwa jest również kumulacja wymienionych nieprawidłowości.</p><p>W wielu przypadkach wykorzystywane jest przez podejrzanych lub ich obrońców zjawisko występowania tzw. alkoholu zalegającego (resztkowego, ang. mouth alcohol). Zjawisko to zostało po raz pierwszy zauważone przez F.W. Anstie w 1867 r. [1], natomiast pierwsze badania tego efektu przeprowadził i opisał E. Bogen w 1927 r. [2]. Alkohol zalegający (resztkowy) to alkohol utrzymujący się w błonie śluzowej jamy ustnej i górnych dróg oddechowych do około kilku - kilkunastu minut od zakończenia konsumpcji alkoholu [3]. Czas ten zależy m.in. ilości i stężenia napoju alkoholowego, który znajdował się w ustach [4]. Według badań Caddy i współpracowników [5], którzy badali wpływ alkoholu zalegającego na wyniki pomiarów stężenia etanolu w wydychanym powietrzu, alkohol zalegający utrzymuje się w jamie ustnej maksymalnie do 10-19 min. w zależności m.in. od rodzaju spożywanego alkoholu. Badania wspomnianych autorów dowodzą, że im wyższe było stężenie alkoholu tym dłuższy był czas występowania tzw. alkoholu zalegającego [5]. Z kolei badania Langille i Wigmore wykazały, że spośród 15 kobiet i 15 mężczyzn, którzy spożywali od 16 do 146 ml piwa o zawartości alkoholu 5% v/v, jedynie u 27% osób poddanych eksperymentowi po 5 minutach od konsumpcji stwierdzono stężenie alkoholu przekraczające 0,01 g/210 l, czyli ok. 0,048 mg/l (maksymalne stężenie wynosiło 0,016 g/210 l), natomiast po 10 minutach u żadnej z badanych osób nie stwierdzono alkoholu w wydychanym powietrzu [6].</p><p>W przypadku występowania alkoholu zalegającego w jamie ustnej wyniki nie odzwierciedlają rzeczywistego stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu. Dlatego jest istotne, by w takim przypadku rozwiać ewentualne wątpliwości, przeprowadzając przynajmniej trzy pomiary zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu [7,8].</p><p>Na występowanie zjawiska alkoholu zalegającego ma wpływ wiele okoliczności. W jednym z opracowań Langille i Wigmore autorzy wymieniają aż osiem czynników, które mogą wpłynąć na występowanie efektu alkoholu zalegającego [9]. Są to<i>:</i></p><p></p><p>1. Prowadzenie rozmowy lub utrzymywanie otwartych ust (parowanie);</p><p>2. Przeprowadzenie (lub próby przeprowadzenia) w krótkim odstępie czasu wielu pomiarów zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu (parowanie);</p><p>3. Żucie gumy, tytoniu, spożywanie posiłków (zwiększony przepływ śliny);</p><p>4. Zarzucanie treści pokarmowej lub choroba refluksowa przełyku (GERD);</p><p>5. Występowanie alkoholu w wydychanym powietrzu z płuc;</p><p>6. Połykanie lub płukanie gardła (mniejszy kontakt z błoną śluzową);</p><p>7. Niskie stężenie pitego alkoholu (np. piwo 5% v/v);</p><p>8. Alkohol w aerozolu w preparatach na astmę lub płynie do płukania ust (zwiększone odparowywanie).</p><p></p><p>Już samo wspomniane wyżej żucie gumy do żucia może zredukować efekt występowania alkoholu zalegającego o 85% w ciągu 5 minut od spożycia 20% wódki [10]. Problem występowania efektu alkoholu zalegającego jest tak istotny w praktyce toksykologicznej, że wykonywane są również badania wpływu protez i aparatów ortodontycznych na występowanie tego zjawiska [11,12].</p><p>Celem niniejszej pracy było przedstawienie przypadku z praktyki opiniodawczej oraz wyjaśnienie, czy zażywanie preparatu <i>Nitromint</i> ma wpływ na stan trzeźwości oraz, czy jego dwukrotne zażycie mogło doprowadzić do wyniku badania na alkomacie 0,26 mg/l?</p>