Case Report: Pacjentka z adenowirusowym zapaleniem spojówek i odłączeniem naczyniówki. Adenowirusowe zapalenie spojówek jest często spotykaną, bardzo zaraźliwa chorobą, spowodowaną wirusami DNA. Choroba ta nierzadko sprawia problemy lecznicze, jednakże jest też całkowicie samoograniczająca się. Odłączenia naczyniówki zdarza się rzadko, głównie obserwowane jest jako powikłanie po bardziej wymagających operacjach okulistycznych, najczęściej związanych z niskim ciśnieniem wewnątrzgałkowym w trakcie zabiegu. Adenowirusowe zapalenie spojówek Adenowirus to linijny dwuniciowy wirus DNA bez otoczki, odpowiedzialny za 90% zakażeń spojówek[1]. Adenowirusowe zapalenie spojówek jest chorobą wywołaną przez te właśnie wirusy, roznoszoną drogą kontaktową[2]. Może występować w formie epidemii w miejscach pracy, szkołach i na basenach. Dzięki wysokiej zdolności przetrwania wirusa na suchych powierzchniach i późnym wystąpieniem objawów od zakażenia, wirus ten z łatwością może się roznosić. Zazwyczaj zarażamy drogą kropelkową, bądź przez kontakt z wydzielinami worka spojówkowego. Objawy rozpoznaje się po 7-10 dniach od zakażenia. Są to m.in. obrzęki powiek, powiększone węzły chłonne przeduszne, obecność obfitej, surowiczej wydzieliny, odczyn grudkowy spojówek (mogą również występować brodawki, szczególnie pod powieką górną), obrzęk mięska łzowego, wybroczyny pod powieką górną. Warto wspomnieć o możliwości wystąpienia błon prawdziwych (rzadko) i rzekomych, które mogą pozostawić po sobie blizny spojówki [1]. Czasami występuje jednocześnie zapalenie spojówek i zapalenie rogówki. Tu obserwujemy na samym początku mikrotorbiele nabłonkowe, nie barwiące się fluoresceiną. Następnie, po 7-10 dniach od pojawienia się pierwszych objawów, punktowate zapalenie nabłonka rogówki, barwiące się fluoresceiną, ustępujące po około 2. tygodniach. Po ich wycofaniu mogą pojawić się wieloogniskowe nacieki podnabłonkowe, które utrzymują się miesiącami, a nawet latami. Najprawdopodobniej jest to wynik odpowiedzi immunologicznej organizmu [1].OBJAWY W przypadku zapalenia spojówki pacjenci niejednokrotnie zgłaszają łzawienie, światłowstręt i uczucie ciała obcego. Następnie po 1-2 dniach objawy pojawiają się w drugim oku, jednak przyjmują łagodniejszą formę. Zazwyczaj objawom okulistycznym towarzyszą objawy ogólne, w tym ból gardła czy gorączka [1]. Choroba ustaje zazwyczaj po 2-3 tygodniach, natomiast zakaźność może trwać od 10 do 14 dni od wystąpienia pierwszych objawów [1,3]. Warto wspomnieć w tym momencie o typie 8., 19. i 37. adenowirusa, który wywołuje tutaj najcięższą (w 80% przypadków) postać zapalenia spojówek i rogówki [1]. DIAGNOSTYKA Rozpoznanie stawia się na podstawie badania klinicznego. Dalsza diagnostyka zwykle nie jest konieczna, chyba że nie następuje redukcja objawów, bądź rozpoznanie jest niepewne. W przypadku wątpliwości można przygotować preparat bezpośredni barwiony metodą Giemsy. Również badanie PCR jest wysoce pomocne w wykrywaniu wirusa. Badaniem referencyjnym jest hodowla wirusa, jednakże jest to badanie drogie i długotrwałe. Szybkim i dość łatwym swoistym badaniem są testy immunochromatograficzne. W przypadku braku odpowiedzi na leczenie, warto wykonać diagnostykę w kierunku innych przyczyn [1].LECZENIE Choroba nie wymaga leczenia, gdyż ustępuje samoistnie w ciągu 2-3 tygodni. Bardzo ważne jest pouczenie pacjenta o skrupulatnej higienie rąk, unikaniu przecierania oczu i dzielenia się przyborami toaletowymi. Miejscowa steroidoterapia jest zalecana w przypadku błon prawdziwych i rzekomych. Stosowanie w innych przypadkach powinno być ostrożne, ze względu na to, że nie przyśpiesza zdrowienia, a hamuje tylko proces zapalny. Ewentualne błony prawdziwe i rzekome powinny być usuwane mechanicznie. Można w trakcie leczenia stosować preparaty sztucznych łez bez konserwantów, zimne okłady, środki antyhistaminowe. Przy wtórnym nadkażeniu bakteryjnym należy zastosować antybiotyk. Powidon jest bardzo skuteczny przeciwko wolnemu wirusowi, słabiej działa na wirusa będącego w komórkach [1].Odłączenie naczyniówki Odłączenie naczyniówki jest zaburzeniem struktury gałki ocznej polegającej w głównej mierze na jej odłączeniu od twardówki. Następuje w wyniku pojawienia się płynu, zazwyczaj surowiczego, który tam normalnie nie występuje. RODZAJE Dzielimy je ze względu na przyczyny: 1. wywołane czynnikami hydrostatycznymi; 2. - wywołane procesem zapalnym; 3. - idiopatyczne [4]. W podtypie pierwszym główną przyczyną jest hipotonia towarzysząca wszystkim stanom związanymi z otwarciem gałki ocznej. Dotyczy to przeważnie operacji usunięcia zaćmy[5], operacji przeciwjaskrowych[6] oraz odwarstwienia siatkówki, pourazowe dializy ciała rzęskowego[1]. Kolejnym typ obejmuje proces zapalny, który sprawia, że przepuszczalność naczyń zwiększa się i płyn wraz z cząsteczkami przenosi się do przestrzeni nadnaczyniówkowej. Przykładem może być tu zapalenie błony naczyniowej w przebiegu pars planitis[4], zapalenie błony naczyniowej, tylne zapalenie twardówki, guzy naczyniówki[1]. Podtyp trzeci dotyczy wrodzonych anomalii budowy twardówki, które predysponują do odłączenia naczyniówki. Warto tu wspomnieć o m.in. zespole wysiękowo- naczyniówkowym, charakteryzującym się okrężnym odłączeniem naczyniówki, wysiękowym odwarstwieniem siatkówki, minimalnym stanem zapalnym w odcinku przednim, wobec prawidłowego ciśnienia wewnątrzgałkowego[7]. OBJAWY Objawy podmiotowe to fotopsje i męty. Mogą występować również ubytki w polu widzenia, zwłaszcza przy obszernym odłączeniu [1]. Do objawów przedmiotowych zaliczamy niskie ciśnienie wewnątrzgałkowe, spłycenie komory przedniej. Jednak najważniejszym objawem są uniesione pęcherze naczyniówki widoczne w badaniu biomikroskopowym. Zazwyczaj najbardziej widoczne są po stronie skroniowej i nosowej. Rozległe odłączenie naczyniówki może uniemożliwiać ocenę dna oka [1]. LECZENIE Model leczenia zależy od przyczyny odłączenia naczyniówki. W przypadku leczenia urazów należy możliwie szczelnie zaopatrzyć ranę. Podobnie po operacjach wewnątrzgałkowych – powinno się zweryfikować szczelność ran oraz możliwość wystąpienia hipotonii pooperacyjnej. Przy stanach zapalnych stosuje się leczenie lekami zarówno miejscowymi, jak i ogólnymi. Zdarza się, że konieczne może być wykonanie drenaża metodą sklerotomii niepełnościennej[1].